Park Pałacowy w Brzózie

Park pałacowy, XVIII, nr rej.: 628 z 17.12.1957 oraz 293/A/85 z 19.07.1985

W 1768 roku uchwałą sejmową wieś Brzóza wraz z Wólką Brzózką odseparowana została od sąsiednich Starostw i oddana na własność Adamowi Ponińskiemu, Kuchmistrzowi Koronnemu. W 1778 od Ponińskiego nabył Ożarowski, Pisarz Wielki Koronny. W II połowie XVIII wieku Piotr Ożarowski postawił murowany pałac w miejsce drewnianego, założono rozległy park i ogród, drogi prowadzące wsi obsadzono lipami, ulice wybrukowano.

W 1864 roku ustalono nowe granice Brzózy. Wybudowano ogrodzenie folwarku. Pałac i park ogrodzono murem ceglanym (cegła z miejscowej cegielni). W parku dosadzono nowe drzewa.

W 1944 przez Brzózę przechodziła linia frontu (przyczółek magnuszewski). Pałac został spalony w czasie bombardowania, zburzono w czasie walk część zabudowań gospodarczych. Okoliczna ludność została wysiedlona za Pionki i powróciła dopiero po wyzwoleniu (16.01.1945). Po II wojnie światowej użytkownikiem był PGR. W 1951 chciano w zniszczonym pałacu zrobić szkołę, ale stwierdzono, że remont będzie zbyt drogi (ale jeszcze w 1858 roku powstał szkic koncepcyjny odbudowy pałacu). Ostatecznie 1965 roku rozpoczęto budowę nowej szkoły, a w 1965 r. wojsko zburzyło ruiny pałacu. W 1966 roku szkołę oddano do użytkowania – przydzielono do niej część parku. Pozostała, część parku ze stawami i podwórzem gospodarczym do 1981 roku użytkował PGR Brzóza. (Jarosław Bochyński)
Park pozostawiono, choć zniszczono wszystkie posągi. Ale drzewa ocalały. Wiele z nich ma metrykę sięgającą XVIII wieku. W latach 70-tych zaliczono drzewostan — około 10 ha — do zabytków przyrody. - źródło: www.polskiezabytki.pl